Blue&Me yerine kendi modülümü yapmak: adım adım kurulum

01 Başlamadan önce

Önceki yazımda bu projenin ne olduğunu ve neden yaptığımı, bu kılavuzda da nasıl yaptığımı anlattım. İlk kontrollerden arabada müzik ve görüşmelere kadar on beş adımdan oluşuyor.

Ölçümler benim donanımıma ve aracıma ait. Başka bir araçta sonuçlar farklı olabilir. Bu yüzden işe, mesaj göndermeden veya yeni bağlantılar yapmadan önce ölçüm ve kayıtla başladım.

Yazılım GitHub'da: github.com/crimeofheart/giulietta-blue-me.

Önce yalnızca dinlemek

Giulietta 940 için yayımlanmış CAN bilgisi bulamadım. Fiat Doblò 263 için fmntf/fiatcan ve Alfa 159 için karolkrupa/alfa-blue-me projelerini başlangıç aldım. Ama bunlar başka araçları anlatıyor ve birçok mesaj kimliğinde birbirinden ayrılıyor. Mesajları kendi arabamın kayıtlarıyla karşılaştırdım. Yazılım tablolarında bu kayıtlar her mesajın yanında duruyor ve gönderim denetimi yalnızca kayıtla desteklenen mesajlara izin veriyor.

İlk kurulumda gönderim iki yerde kapalı: CAN denetleyicisi yalnızca dinleme modunda, uygulamanın gönderebileceği mesaj listesi de boş. Araçtan gelen mesajları okuyup çözebiliyor, ama hiçbir şey gönderemiyor. Gönderimi adım 12'de bir komutla açtım; aynı komutla tekrar kapatılabiliyor.

Çalışan bir modül olmadan protokolü çözmek

Başlangıçta kaydedebileceğim çalışan bir modül yoktu ve araç Blue&Me olmadan yapılandırılmıştı. Bu yüzden arabayı iki kez kaydettim. Önce mevcut hâliyle, sonra Body Computer'a bir Blue&Me modülü beklemesi gerektiğini söyledikten sonra kayıt aldım. blueandme-diff ile karşılaştırınca aracın ne aradığını gördüm (10. adım). Daha sonra bozuk modülün hâlâ gönderdiği mesajlardan başka kimlikler de çıkardım. Bunu yazıda anlattım.

02 Tezgâhta kurulum adım 1–6

Adım 1 — MCP2515 modülünü tanımak

Herhangi bir kablo bağlamadan önce iki şeyi netleştirdim.

a) Kristal frekansı

Önce CAN kartındaki kristalin yazısına baktım. 8.000 yazıyorsa 8 MHz, 16.000 yazıyorsa 16 MHz oluyor. Yazı zor okunuyorsa iyi ışıkta yakın bir fotoğraf yardımcı oluyor. Kurulumda bu değerin doğru olması gerekiyor. Yanlışsa bağlantılar doğru olsa bile hat daha sonra sessiz görünüyor.

b) Sonlandırma direnci

Hiçbir şey bağlı değilken CAN-H ve CAN-L vidalı klemensleri arasındaki direnci multimetreyle ölçtüm.

• ~120 Ω → kartta sonlandırma direnci var. Benimkinde vardı, söktüm. Yaygın mavi MCP2515+TJA1050 kartında tam iki klemensin arasında duruyor, yanında 120R yazıyor, üzerinde de 121. Lehimini söküp çıkarmak da olur, bir bacağını kaldırmak da.
• Onlarca kΩ → sonlandırma direnci yok. Doğru sonuç bu ve açık devre değil: TJA1050'nin kendi diferansiyel giriş direnci pinlerin arasında hep duruyor ve kabaca 20–100 kΩ gösteriyor. Alıcı-verici takılıyken açık devre beklememek gerekiyor; bu ölçüm tek başına sonlandırma direnci olduğu anlamına gelmiyor.

Kontrol sonuçları

Adım 2 — 5 V sorununu çözmek

Karttaki tek VCC pini iki çipi birden besliyor. Pi'ye bağlarken çözmem gereken sorun buydu.

TJA1050 alıcı-vericisi bir CAN veri yolunu sürebilmek için 5 V istiyor: 4.75–5.25 V için tasarlanmış ve 3.3 V modu yok. Yani kart 5 V ile beslenince MCP2515 denetleyicisi de 5 V ile çalışıyor, 5 V ile çalışan bir çip de çıkışlarını 5 V'a çıkarıyor. O çıkışlardan biri MISO. MISO da doğrudan Pi'nin GPIO9 pinine gidiyor, o pin ise 5 V'a dayanıklı değil ve kenetleme diyotu da yok.

Üç seçenek

Bakır yolu kesmek ne demek?

Yol, devre kartında bağlantıyı sağlayan bakır şerit. Milimetreden daha dar bir şerit olarak kartın üzerinde duruyor ve üstünü yeşil lak (lehim maskesi) kaplıyor. Modüldeki bütün bağlantılar böyle yapılmış.

Kesmek, bakır yolu bıçakla ayırarak elektrik bağlantısını kesmek anlamına geliyor. Yolun üzerinde, alttaki fiberglasa kadar inen küçük bir boşluk kazıdım. Kartın kendisi kesilmiyor, hiçbir şey bükülmüyor ya da sökülmüyor. Bakır yolda yaklaşık bir milimetre genişliğinde boşluk açtım.

Yol koptuktan sonra iki ucu elektriksel olarak ayrı. Sonra o uçlardan birine bir kablo lehimledim ve onu başka bir yerden besledim. Böylece beslemeyi ayırıp alıcı-verici tarafına ayrı gerilim verdim.

Kesilecek yolu multimetreyle bulmak

Bakır yolu, bir kart çizimine bakarak değil, multimetreyle buldum. Böylece kartın yerleşimi farklı olsa da hangi bağlantıyı keseceğimden emin olabildim. Multimetreyi süreklilik ölçümüne alıp şu sırayı izledim:

1. Bir probu kartın VCC header pinine koyup orada tuttum.
2. Diğer probu, ötene kadar TJA1050'nin (CAN vidalı klemenslerine en yakın, 8 bacaklı küçük çip) her bacağına değdirdim. Öttüğü bacak onun beslemesi, TJA1050'nin veri sayfasında pin 3.
3. Aynısını MCP2515'te (büyük olan çip) yapıp onun besleme pinini de buldum. İkisini de not ettim.
4. Keseceğim bakır yol, VCC pini ile TJA1050'nin besleme pini arasındaydı. Bu yolu gözle takip ettim.

Artık hangi iki pinin birbirinden ayrılması gerektiğini biliyordum. Kestikten sonra da gerçekten ayrıldıklarını ölçebildim.

Kesik denetleyici tarafında değil, alıcı-verici tarafında

Beslemeyi iki taraftan da ayırmak mümkün. Ama kartın bağlantı pini MCP2515'e bağlı kalırsa, oraya takılan kablo 3.3 V taşır. Daha sonra yanlış besleme bağlama ihtimali azalır; yayımlanmış anlatımlarda da bu düzen kullanılıyor.

Gerekenler

• İnce uçlu havya ve ince lehim teli
• Bisturi ya da maket bıçağı kesik için
• Süreklilik sesi olan multimetre en önemlisi
• İnce yalıtımlı kablo 28–30 AWG, ~60 mm
• 100 nF seramik kondansatör yalnızca kartta yoksa
• Büyüteç ya da telefon kamerası yolu bulmak ve kesiği kontrol etmek için

1. Önce kartın fotoğrafı

   Bir şey yapmadan önce, iyi ışıkta yakın bir fotoğraf çektim. Keserken hangi tarafın nereye gittiği karışırsa bu fotoğrafa bakabilirim.

2. Bakırı kazıyarak kesmek

   Yolun üzerindeki yeşil lakı kazıdım, sonra altındaki bakırı kestim. Bıçağı yol boyunca değil, yola dik tutarak iki üç hafif geçiş yetti. Kartın kendisine kadar inen, yaklaşık bir milimetre genişliğinde bir boşluk açtım.

   Kartı oyan ya da komşu yola kayan tek bir sert geçiş yerine birkaç hafif geçiş çok daha iyi.

3. Kesiği multimetreyle kontrol etmek

   VCC header pini ile TJA1050 besleme pini arası artık açık devre olmalı, ötmemeli. VCC header pini ile MCP2515 besleme pini arası ise hâlâ ötmeli. Biri tersse durup karta yeniden bakmak gerekiyor.

4. 5 V kablosunu lehimlemek

   Boşluğun TJA1050 tarafında açığa çıkan bakırı lehimle kapladım ve kabloyu oraya lehimledim. Kabloyu kısa tuttum ve sabitledim (sıcak silikon ya da bant olur): araçta gevşeyen bir kablo pedi de yerinden söker.

5. Güç vermeden önce kısa devre kontrolü

   İki besleme pini artık birbirinden bağımsız olmalı ve hiçbiri şaseye kısa devre olmamalı. Pi'ye ancak bundan emin olduktan sonra bir şey bağladım.

Adım 3 — SD kartı yazmak

Bilgisayarımda Raspberry Pi Imager'ı kullandım.

• İşletim sistemi: Raspberry Pi OS Lite (32-bit). Masaüstü sürümü değil. 32 bit şart, çünkü Zero W bir ARMv6.
• "Edit Settings" bölümünde şunları girdim: bilgisayar adı blueandme; SSH açık (anahtar ya da parola); kullanıcı adı ve parola; Wi-Fi SSID'si, parolası ve ülke.

Pi'yi başka hiçbir şey bağlı değilken USB'den besleyerek açtım, iki dakika kadar bekledim, sonra ssh <user>@blueandme.local ile bağlandım.

Adım 4 — Kurulum

# on your dev machine
git clone https://github.com/crimeofheart/giulietta-blue-me
cd giulietta-blue-me
rsync -a --exclude .git --exclude .venv ./ <user>@blueandme.local:~/giulietta-blue-me/

# on the Pi
cd ~/giulietta-blue-me
sudo ./install.sh --dry-run --oscillator 8000000     # read what it will do
sudo ./install.sh --oscillator 8000000               # 8 MHz, confirmed in step 1
sudo reboot

İlk kurulumda en uzun süren iş, Zero W'nin apt ile paketleri yüklemesiydi. İşletim sistemi sürümüne uygun hazır paket packages/ içinde yoksa, geniş bant görüşmeler için bluez-alsa da derleniyor; bu yaklaşık on dakika daha sürüyor (adım 13). Kurulum, ekransız kullanımda gerekmeyen bileşenleri de kaldırarak açılışı kısaltıyor: initramfs, ekran ve kamera sürücüleri, modem, disk ve klavye servisleri devre dışı; CAN ve Bluetooth sürücüleri ise erken yükleniyor (süreler adım 15'te). Paketleri önceden kurulmuş bir Pi'de yeniden çalıştırdığımda yaklaşık iki dakika sürdü. Bu durumda apt atlanıyor, yalnızca uygulama yeniden kuruluyor.

Adım 5 — MCP2515'i Pi'ye bağlamak

Önce Pi'yi kapattım (sudo poweroff, LED durana kadar bekledim).

Saymaya başlamadan önce pin 1

Aşağıdaki her numara pinin fiziksel yeri ve ancak header'ın hangi ucunun pin 1 olduğu bilindiğinde bir anlam taşıyor. Bulmanın üç yolu var, en güvenilirinden başlayarak:

1. Kare ped. Pin 1 karttaki tek kare ped, diğer otuz dokuzu yuvarlak. Header zaten lehimliyse kart çevrilip lehimlere alttan bakılır.
2. J8 yazılı çerçeve. Pin 1, çerçevenin içinde microSD kart yuvasına en yakın köşede duruyor.
3. Kart yuvasının kendisi. Pin 1 header'ın o ucunda duruyor. RUN pedlerinin ve ikinci montaj deliğinin olduğu uzak uçta hiçbir zaman olmuyor.

Oradan itibaren numaralar header boyunca, kart yuvasından uzaklaşarak çifter çifter ilerliyor: köşede 1 ve 2, sonra 3 ve 4, sonra 5 ve 6. Tek sayılar kart yuvasına yakın sırada, çift sayılar kartın dış kenarına yakın sırada kalıyor.

Gücü verip kontrol ettim:

blueandme-status

Görülmesi gerekenler: interface present ok, link state UP, bitrate 50000, bus errors 0, spidev present ok. can0 yoksa:

dmesg | grep -i -E "mcp251|spi"      # driver probe failures show here
ls /dev/spidev*                       # SPI enabled?
grep -E "spi|mcp2515" /boot/firmware/config.txt

Görmek istediğim satır mcp251x spi0.0: MCP2515 successfully initialized. Cannot initialize MCP2515 ise kablolamaya ya da yanlış bir osilatör değerine işaret ediyor.

Adım 6 — Yazılımın çalıştığını araç olmadan kanıtlamak

Araç işin içine girmeden önce her şey sanal bir CAN arayüzünde denenebiliyor.

sudo modprobe vcan
sudo ip link add dev vcan0 type vcan && sudo ip link set up vcan0
tests/fixtures/fetch.sh               # once: the Doblò recordings some tests read
python3 -m pytest                     # the vcan0 tests now run too
blueandme-protocol-map                # the profile tables, generated from code

03 Araçta adım 7–10

Adım 7 — İlk temas: yalnızca dinleme

Pi ile tablet için iki ayrı konnektör kullandım. İkisinin görevi farklı.

Aranan şey

Araçta kalan fiş şöyle: mavi gövde, siyah kilit mandalı, arkadan giren kablo demeti ve birleşme yüzeyinde iki sıra küçük kare yuva. Özgün modül söküldüğü için aracımda boşta sallanıyor. Bağlantıyı bu fişten yaptım; böylece tesisatı kesmem gerekmedi.

Fotoğraflar iki konnektörü ve gövdelerindeki numaraları tanıtıyor. Hangi pinin ne taşıdığını GÖSTERMİYOR; o bilgi aşağıdaki haritada. İki fotoğrafta konnektörler aynı yönde durmuyor; bu yüzden konuma değil, gövdedeki numaralara bakmak gerekiyor.

Pin haritası

Bunu iki bağımsız kaynak doğruluyor: Almanca bir Alfa 159/Brera başlığı M162 modülünün konnektörünü belgeliyor, İtalyanca bir ClubAlfa başlığı da özellikle bir Giulietta'ya Blue&Me takmayı anlatıyor. İkisi hem birbiriyle hem de bu projenin zaten kullandığı numaralarla uyuşuyor.

Kabloların bağlantı yerleri

Sonra dinlemek

candump -e can0,#FFFFFFFF     # errors and data, everything

Anahtarı MAR'a çevirdim. Çerçeveler görünmeli.

OBD2 soketi ve Pi'nin onu neden kullanmadığı

Gövde B-CAN'i OBD2'nin 1 (CAN-H) ve 9 (CAN-L) numaralı pinlerinde, şase de pin 4 ya da 5'te. Aracımda 2026-09-21'de ölçtüm: saniyede 122 çerçeve ve tanıdık ID'ler (M kaydı), pin dizilimini de orada doğruladım. Bu kılavuzun daha eski bir sürümünde pin 3 / 11 diye tahmin yürütmüştüm, yanlıştı. Gövde trafiği için geçerli bir bağlantı noktası, ama teşhisi duyamıyor. N kaydında bir PROXI hizalaması, bir hata kodu okuma ve bir hata kodu silme boyunca tek bir 18DA… çerçevesi bile yok. Yani her hizalama işinde Pi'nin Blue&Me konnektöründe olması gerekiyor, tabletin adaptörü soketi paylaşacaksa da bir OBD2 Y çoklayıcı gerekiyor. Buradan aldığım kayıtlar yalnızca M ve N. Onları konnektörden aldığım kayıtlarla karşılaştırmıyorum.

Hiçbir şey görünmüyorsa

1. Araç uyanık mı? Anahtar MAR'da olmalı ya da bir kapı açılmalı.
2. CAN-H ile CAN-L yer değiştirilir. Denemenin zararı yok.
3. Şase kablosu bağlı mı? O olmadan veri yolundan hiçbir şey okunmuyor.
4. ip -details -statistics link show can0: bus-error sayacı artıyorsa bit hızı ya da osilatör yanlış. Sayaç sıfırda kalıyor ve çerçeve de gelmiyorsa elektriksel bağlantı yok demektir.
5. Kristalin üzerindeki yazı, install.sh'e verilen değerle yeniden karşılaştırılır.

Adım 8 — Kayıt A: 11 bit mi, 29 bit mi?

Kaydı anahtar çıkarılmışken başlattım, sonra MAR'a çevirip 60 saniye bekledim.

mkdir -p ~/captures
TAP="Blue&Me connector 30/14/15"    # the same tap point for every capture

blueandme-capture --scenario A --out ~/captures/A-ignition-on.log \
                  --tap-point "$TAP" --duration 90

Çıktının son satırlarına baktım:

ID widths seen: {'29-bit': 4127}   <- the answer

Tanımlayıcı genişliği kontrolü. Beklenen değer 29 bit. alfa-blue-me'nin yazarı Giulietta için bu değeri bildirmişti; kendi aracımda da doğruladım. Kayıt 11 bit gösteriyorsa bu kılavuzdaki veri yolu ve mesajlar o araç için geçerli değil. Devam etmeden önce farkın anlaşılması gerekiyor.

blueandme-decode ~/captures/A-ignition-on.log --profile doblo263 --summary

Doblò profilini, mesajların yapısını anlamak için örnek aldım. Bazı ID'lerin aynı çıkmasını, çoğunun ise farklı olmasını bekliyordum. İlk baktığım şey topic<<16|node yapısıydı: ID'lerin alt kısmı az sayıda 0x40xx değerinde toplanıyor mu?

Adım 9 — Kalan kayıtlar

Her senaryo için ayrı kayıt aldım. Acele etmedim; sonraki karşılaştırmaların güvenilir olması bu kayıtların düzgün alınmasına bağlıydı.

# B — key MAR -> OFF, start recording first
blueandme-capture --scenario B --out ~/captures/B-ignition-off.log \
   --tap-point "$TAP" --duration 90

# E — baseline: key in MAR, engine off, touch nothing at all
blueandme-capture --scenario E --out ~/captures/E-baseline.log \
   --tap-point "$TAP" --duration 180

# C — one button at a time, 3 presses each, 2 seconds between
blueandme-capture --scenario C --out ~/captures/C-buttons.log \
   --tap-point "$TAP" --duration 180 \
   --label "vol+ x3, vol- x3, next x3, prev x3, src x3, mute x3, menu x3"

# F — radio: change source, volume up/down, mute
blueandme-capture --scenario F --out ~/captures/F-radio.log \
   --tap-point "$TAP" --duration 120 \
   --label "FM, volume, mute, source cycling"

Sonra tuş çerçevesini aradım:

blueandme-diff ~/captures/E-baseline.log ~/captures/C-buttons.log --by bits

Verisi basışlar arasında tamamen sıfıra dönen ve değişen bitleri temiz bir bit maskesi oluşturan bir ID aradım. İki referans platformun ortak maskeleriyle karşılaştırdım: 0x8000 ses+, 0x4000 ses−, 0x2000 sessiz, 0x0400 kaynak, 0x0080 menü, 0x0040 windows.

Adım 10 — Kayıt H: PROXI'yi Blue&Me ile yeniden hizalamak

OBD2 adaptörü ve ECU yazılımıyla PROXI hizalamasını, Body Computer'ın yapılandırmasında Blue&Me mevcut olacak şekilde çalıştırdım. Modül fiziksel olarak hâlâ yoktu, yani Body Computer hiç cevap vermeyen bir düğümü aradı.

Pi, Blue&Me konnektörüne bağlı olduğu için OBD2 soketi tablete kalıyor ve ikisi aynı anda bağlı durabiliyor. Önce kaydı başlattım, hizalamayı kayıt sürerken çalıştırdım.

blueandme-capture --scenario H --out ~/captures/H-proxi-with-bm.log \
   --tap-point "$TAP" --duration 180
blueandme-diff ~/captures/E-baseline.log ~/captures/H-proxi-with-bm.log

$TAP E ile H arasında farklıysa karşılaştırmanın anlamı kalmaz. Güvenmeden önce iki .meta.json dosyasının aynı şeyi söylediğine baktım.

H − E farkı, Body Computer'ın Blue&Me düğümünden beklediği mesajları gösterdi: PROXI sorgusu, tekrarları ve eksik düğüme yöneltilen durum sorguları. Bu karşılaştırmayı çalışan özgün modülün kaydı yerine kullandım; bozuk modülümden çalışan bir örnek alamıyordum.

ECU yazılımı açıkken şunlara da baktım:

• Radyoda ayrıca Blue&Me / medya kaynağı ayarı var mı? Varsa, yalnızca CAN mesajlarını göndermek yeterli olmayabilir.
• Blue&Me düğümünün sakladığı PROXI değeri okunabiliyor mu? Düğümler ortak bir değer kullanmıyorsa buna ihtiyacım olacaktı.

04 Profil ve ilk gönderim adım 11–12

Adım 11 — Profili kayıtlarla karşılaştırmak tezgâh

Pi'nin beklediği ve gönderdiği çerçeveler blueandme/protocol/profiles/giulietta940.py içinde, her biri benim aracımda görüldüğü kayıtla birlikte bulunuyor: 29 bit genişlik, direksiyon çerçevesi ve maskeleri, Blue&Me düğümünün araçtan aldığı ve araca gönderdiği mesajlar. Alınanlar: Body Computer'ın durum sorgusu ile PROXI sorusu ve radyonun medya isteği. Gönderilenler: durum, PROXI cevabı, watchdog, parça süresi, ses kanalı ve parça metni.

Gönderime izin vermeden önce profili kayıtlarımla karşılaştırdım. Aşağıdaki komutlar profili gösteriyor ve kayıtları çözüyor. Bu karşılaştırmanın uygulama yapılacak araç için de yapılması gerekiyor:

blueandme-protocol-map --profile giulietta940
blueandme-decode ~/captures/A-ignition-on.log --summary
blueandme-decode ~/captures/C-buttons.log --summary

Kayıtlarda durum sorgusu 0E094000, PROXI sorusu 1E114000 ve direksiyon mesajı 06354000 bulunması gerekiyor. Direksiyon bitlerinin de C kaydında basılan tuşlarla eşleşmesi gerekiyor. Bunlardan biri sağlanmıyorsa araç benimkinden farklı davranıyor. Bu noktada gönderim kapalı kalıyor ve ilerlenmiyor.

Adım 12 — İlk gönderim, her seferinde bir çerçeve

Gönderimden önce iki kontrol. Özgün modül sökülmüş olmalı; aynı adresi kullanan iki düğüm çakışır. Adım 10'da alınan PROXI değeri de /etc/blueandme/config.yaml dosyasında, can: altında, tırnak içinde 12 onaltılık basamak olarak yazılmalı. Bu değer boşsa Pi PROXI sorgusuna yanıt vermiyor. Benim Pi'mde değer, çalışan kopyanın içine gömülü. Bu ayar yalnızca yayımlanan kodda var: testler onu kapsıyor ama araçta henüz denemedim.

can:
  proxi_value: "............"    # your car's six bytes, 12 hex digits, in quotes

blueandme-giulietta --config /etc/blueandme/config.yaml --check

Aşağıdaki komut hem CAN denetleyicisinin dinleme modunu kaldırıyor hem de uygulamaya belirtilen mesajları gönderme izni veriyor. Mesaj adı belirtilmezse altısı da açılıyor. off ile ikisini birden yeniden kapatabiliyorum:

sudo ~/giulietta-blue-me/tx.sh on                        # all six node frames
sudo ~/giulietta-blue-me/tx.sh on bm_status_response     # or one at a time
sudo ~/giulietta-blue-me/tx.sh status
journalctl -fu blueandme-giulietta             # every transmitted frame is logged
sudo ~/giulietta-blue-me/tx.sh off                       # back to listen-only

Benim aracım altısını da kabul etti, o yüzden hepsiyle birlikte on normal durum. Bir şey ters görünürse şu sırayla teker teker denenir:

2. maddede aracın kabul ettiği bir modülüm vardı. 4. maddeyle radyonun ses girişi açıldı. Ancak bundan sonra ses kartını araca bağlamanın anlamı vardı.

Acil durdurma

sudo ~/giulietta-blue-me/tx.sh off
# or, if that script is not there:
sudo sed -i 's/^  mode:.*/  mode: listen-only/' /etc/blueandme/config.yaml
sudo systemctl restart blueandme-giulietta

Fiziksel olarak: CAN-H ile CAN-L çekilir.

05 Ses ve kalıcı montaj adım 13–15

Adım 13 — Ses kartı tezgâh

CAN çalışmaları sürerken ses sistemini de evde kurdum. Pi Zero W'de analog ses girişi ve çıkışı yok. Radyo sesi konnektörün 5 / 22 / 21 numaralı pinlerinden alıyor; mikrofon ise 8 / 24 numaralı pinlere bağlı. İkisi için de USB ses kartı kullandım. Ses CAN üzerinden taşınamaz: B-CAN 50 kbit/s hızında çalışıyor, CD kalitesinde stereo ses ise 1.4 Mbit/s gerektiriyor.

Kart, C-Media HS-100B tabanlı bir Ugreen USB-A adaptörü. Zero W'nin micro-USB veri portuna, yani USB yazan porta (PWR değil) bir OTG adaptörüyle takılıyor.

• Ugreen USB ses kartı C-Media HS-100B
• Micro-USB OTG adaptörü micro-B fişten USB-A sokete
• Kulaklık çıkış testi için
• Mikrofonlu bir kulaklık kayıt testi için
• Multimetre fiş gövdesi kontrolü için

1. Önce bir PC'de

   lsusb kartı 0d8c üretici kimliğiyle listeliyor. Sonra kulaklık fişinin gövdesini USB fişinin kabuğuna göre ölçtüm: 0 V.

2. Pi'de: kartı bulmak

   OTG adaptörüyle taktım. aplay -l ve arecord -l ikisi de kartı card N: Device [USB Audio Device] olarak listelemeli.

3. Çalmak ve kaydetmek

   Kulaklığa bir ton verdim, sonra kulaklığın mikrofonundan beş saniye kaydedip geri dinledim.

speaker-test -D plughw:CARD=Device -c 2 -t sine -f 440 -l 1
arecord -D plughw:CARD=Device -f S16_LE -r 48000 -c 1 -d 5 /tmp/mic.wav
aplay -D plughw:CARD=Device /tmp/mic.wav

install.sh kartı, Device adıyla Pi'nin varsayılan ses aygıtı yapıyor. Bluetooth'u da hem müzik hem görüşmeler için kuruyor:

Geniş bant görüşmeler. Debian'ın bluez-alsa sürümü (4.0) görüşme sesini yalnızca 8 kHz ile taşıyor. install.sh, mSBC destekli bluez-alsa 4.3.1'i /usr/local altına kuruyor. Hazır paket varsa packages/ içinden alıyor, yoksa derliyor. dpkg-divert ile Debian'ın dosyalarını yedekleyip yenilerini kullanıyor. Telefon, Zero W'nin kendi Bluetooth çipiyle mSBC bağlantısı kuruyor; görüşmeler 16 kHz oluyor. Tezgâhta denediğimde 8 kHz'de anlaşılmayan kısık sözler duyulur hâle geldi. Az sayıdaki bozuk paket de (75 s'de yaklaşık üç) duyulur bir soruna yol açmadı. sudo ./install.sh --no-wideband komutu Debian'ın dosyalarını geri getiriyor.

Telefon bir kez eşleştiriliyor. Uygulama yalnızca dinleme modundayken eşleştirme isteğini kabul etmiyor. O yüzden blueandme-pair eşleştirmeyi bir süreliğine açıyor, eşleşen telefonu güvenilen aygıt olarak kaydediyor ve yeniden kapatıyor. Eşleştirmeyi install.sh çalıştıktan sonra yaptım ki telefon eller serbest profilini görsün. Daha önce eşleştirilmiş bir telefon yalnızca "Media audio" gösteriyor, Pi'yi telefonun kayıtlı cihazlarından silip yeniden eşleştirmek gerekiyor.

sudo blueandme-pair --seconds 120
# on the phone: pair with "blueandme", then check Phone calls and Media audio are on

Ses kartına kulaklık ve girişine mikrofon takarak önce müziği, sonra bir görüşmeyi denedim. Ses bağlantıları araca gitmeden önce iki yönün de çalışması gerekiyor. Görüşme sırasında journalctl -u blueandme-sco-uplink gönderilen mikrofon sesinin miktarını gösteriyor.

Pi görüşmeyi de yönetebiliyor, eller serbest bağlantısı üzerinden AT komutlarıyla: blueandme-call answer, blueandme-call hangup ve listelemek için blueandme-call calls. Her biri telefonun cevabını yazdırıyor ve OK gelince başarılı sayılıyor. Yeniden başlatmadan sonra blueandme-bt-reconnect, telefona dokunmaya gerek kalmadan onu geri getiriyor.

Görüşme sesinde zamanlama

Mikrofon aktarım servisi, 120 ms’den fazla beklemiş sesi atıyor. Denediğim arecord | aplay bağlantısı görüşmeler arasında dört saniyelik sesi tutuyordu. Müzik ve görüşme için ayrı çalıcılar gerekiyor; tek çalıcı görüşme sonrasında müziğe dönmüyordu. Bluetooth durumunu üç saniyede bir kontrol etmek ve mikrofon aktarımına daha yüksek öncelik vermek, tek çekirdeğin aşırı yüklenmesini önledi.

Direksiyon

Kurulu uygulama direksiyon tuşlarını, Giulietta'nın Blue&Me kılavuzunda anlatıldığı gibi (604_38_194, s. 9) telefon işlemlerine çeviriyor: işlem tuş bırakıldığında gerçekleşiyor, bir saniyeden uzun basılı tutulursa da uzun basış sayılıyor. Her basışta telefona hangi aramaların olduğunu soruyor (AT+CLCC), işlemi gelen arama durumuna göre seçiyor. CAN'e hiçbir şey göndermiyor, yani yalnızca dinlemede de çalışıyor. Tezgâhta, tuşları denetleyicinin geri döngüsünden vererek (sudo ~/press.sh phone 1.5) bunların her birini gerçek bir telefon ve gerçek bir aramayla denedim, hepsi çalıştı (2026-09-26). Sonrasında araçta, gerçek direksiyon tuşlarıyla normal bir aramayı cevaplamayı, aramayı bitirmeyi, reddetmeyi, mikrofonu sessize almayı, aramayı telefona ve geri araca aktarmayı ve tavan mikrofonu üzerinden telefon asistanını denedim, hepsi çalıştı.

Görüşme sesini telefona aktarmak için Pi, görüşmenin Bluetooth ses bağlantısını kesiyor (hcitool, HCI Disconnect). Telefon sesi kendi ahizesine alıyor. Araca geri almak için AT+BCC ile telefondan ses bağlantısını yeniden kurmasını istiyorum. bluez-alsa 4.3.1'de yalnızca çalıcıları durdurmak işe yaramıyor: bağlantı açık kalıyor ama iki taraf da ses duyamıyor.

Adım 14 — Sesi ve mikrofonu araca bağlamak

Kartın kulaklık çıkışı Blue&Me konnektörünün ses pinlerine gider.

Fiş gövdesi gerçekten şase olduğu için (adım 13) fiş birebir bağlanıyor: uç sol kanal, pin 5'e gidiyor. Halka sağ kanal, pin 22'ye gidiyor. Gövde de pin 21'e bağlanıyor.

Kartın sesini düşük tutarak başladım, Blue&Me'yi seçip seviyesini FM ile kulakla karşılaştırdım. Seviye, Pi'de kartın kendi ses kontrolünden ayarlanıyor. Ardından motor çalışırken alternatör uğultusu olup olmadığı kontrol ediliyor. Varsa kart ile araç arasına konan 1:1 ses izolasyon trafosu, yani toprak döngüsü izolatörü, döngüyü kesiyor.

Mikrofon. Pin 8 (MIC+) ve pin 24 (MIC−) tavan konsolundaki yükselteçli mikrofonu taşıyor. Sinyal kablosu üzerinden kendi 5–8 V beslemesini istiyor, kartın girişinden önce de bir gerilim bölücü gerekiyor. Çünkü ses kartı bu mikrofonu besleyemiyor, sinyali de hat düzeyine yakın. Aşağıdaki devre hem beslemeyi hem de sinyal düzeyini düzenliyor. Grubun başka araçlarında kapsül bir Telicom MIC-98, veri sayfasına göre 5–8 V ile, 680 Ω üzerinden çalışıyor. 940'ta da aynısının olduğuna dair bir doğrulama bulamadım, bu yüzden bağlantıyı kullanmadan önce ölçüm yapacak şekilde kurdum. Uygulama görüşme sırasında radyoya CAN üzerinden bir görüşme olduğunu da bildiriyor, bunun için Doblò modülünün kullandığı değeri kullanıyor.

Mikrofon test devresi

Devreyi önce breadboard üzerinde kurdum. Mikrofonu eski modül gibi, fakat daha düşük akımla besliyor. Kondansatör, mikrofonun DC gerilimini ses kartından ayırıyor; iki direnç de sinyal düzeyini yaklaşık on iki kat düşürüyor. Bununla kayıt alıp düzeyi ölçtüm, kaydı dinledim ve bir görüşmeyle denedim. 15. adımdaki kontakla uyandırma devresi de aynı breadboard'un 20–27 numaralı satırlarında.

Evde test, 2026-09-27'de yaptım. 5 V kablosu çıkarılmış, ses kablosunun ucu satır 5'te ve gövdesi − şeridindeyken ses kartı breadboard'a 200 Hz'lik bir ton çaldı. Satır 5'te 520 mV, satır 12'de 41.6 mV ölçtüm, yani bölücü sinyali on iki buçuk kat düşürüyor. Mikrofon girişinden aldığım kayıt da temizdi (0 dB kazançta −37.5 dBFS, kırpılma yok). O kazançta kartın mikrofon girişi kırpmadan önce 2 V kadar kaldırıyor, o yüzden araçta kayda tam kazançla başladım. Konuşma kısık çıksaydı 1 kΩ yerine daha büyük bir direnç zayıflatmayı azaltırdı.

Aracımda yaptığım ölçümler

Tavan mikrofonunu denemek için ona doğru konuşup ıslık çalarak kendimi kaydettim, ardından bir arama yaptım. Telefona gitmeden önce aktarım programının sese 15 dB eklemesini ayarladım (/etc/blueandme/sco-uplink.env içinde --gain-db 15). Karşı taraf sesin çok iyi geldiğini söyledi. Bu, tek başına seviye ölçümünden çok daha anlamlı bir sonuçtu.

Araçta, sırasıyla

Araçtaki ses ve güç testlerini aynı ziyarette yaptım: 14. adımın tamamını ve 15. adımın araçta yapılacak bölümünü. Aşağıdaki sırayı izlerken Pi, en son dönüştürücü bağlanana kadar powerbank ile çalışıyor.

Evde, çıkmadan önce

1. Ses kablosunun tellerini breadboard'dan çıkardım (ucu satırından, gövdeyi − şeridinden): bundan sonra o kablo aracın 5, 22, 21 numaralı ses pinlerine gidiyor.
2. 5 V'luk geçici kabloyu satır 26'dan çıkardım (kontakla uyandırmanın tezgâh testi içindi).
3. Yolculukta bağlı olmayanlar: mikrofonun 5 V kablosu (satır 1) ve dört araç kablosu (pin 8, 24, 15, 32). Pi pin 5 kablosu ile Pi pin 6 şasesi takılı kalıyor.
4. Buck: IN+'ya kırmızı, IN−'ye siyah bir kablo lehimledim, pedlerin üzerine makaron geçirdim, uçlara da dupont pin taktım.
5. Yanıma aldıklarım: MCP2515 ve ses kartıyla birlikte Pi, breadboard, powerbank, Pi'nin PWR portuna gidecek USB kablosuyla buck, ses kablosu, dupont kablolar, yedek bir 1 kΩ direnç, multimetre, telefon, tablet ve bir sigorta çıkarıcı.
6. sudo ~/giulietta-blue-me/preflight.sh, PREFLIGHT PASS diyerek bitiyor. Ardından sudo ~/giulietta-blue-me/tx.sh off: CAN kabloları takılırken Pi yalnızca dinlemede kalıyor. Araçtayken Pi'ye ulaşabilmek de gerekiyor, ben telefonun hotspot'unu kullandım.

Araçta, önce ölçüm (Pi powerbank'te)

1. Blue&Me modülü sökülü. CAN kablolarını takarken can0 evden beri hâlâ yalnızca dinlemede (tx.sh status).
2. DC volt, siyah prob boyasız metalde: pin 16, anahtar kapalıyken de MAR'dayken de 12 V civarı (sürekli). Pin 32 anahtar kapalıyken 0 V, MAR'da 12 V civarı (kontak).
3. F36 çekilince (aşağıdaki sigorta kutusunda) pin 16 0 V'a düşmeli. Sonra geri takılıyor.
4. CAN: 30 H'ye, 14 L'ye ve − şeridinin kablosu pin 15'e.
5. ip -s -d link show can0 gelen çerçeveleri gösterip hata göstermeyince: tx.sh on. Bundan sonra araca Pi cevap veriyor. Kontağı kapatıp yeniden açtım: kilometre sayacı yanıp sönmedi.

Sonra mikrofon

1. Yalnızca multimetre, breadboard henüz 8 ve 24 numaralı pinlere bağlı değil: pin 8 ile 24 arası Ω, iki yönde de. Bir de pin 8 ve pin 24 ile boyasız metal arası (OL okumalı).
2. Breadboard'un kablolarını 8 ve 24 numaralı pinlere, satır 1 kablosunu Pi pin 2'ye, mikrofon fişini de ses kartının MIC girişine taktım.
3. DC volt, siyah prob − şeridinde, kırmızı satır 5'te: 5 V'un belirgin biçimde altında bir değer, mikrofonun canlı olduğunu gösteriyor. 3–4 V civarı iyi. 2.5 V'un altı ya da yüksek sesli ıslıkta bozulan bir kayıt, 2 kΩ üzerinden gelen akımın yetersiz olabileceğini gösteriyor: bu durumda onu 1 kΩ ile değiştirmek veya 1 kΩ'u yanına koymak (yine satır 1'den 5'e). Ben yanına koydum, birlikte 670 Ω kadar ediyorlar, veri sayfasındaki 680 Ω değerine yakın.
4. Ben tavan konsoluna doğru ıslık çalıp konuşurken Pi'de kayıt aldım, geri dinledim. Temiz gelince aracımın mikrofonuyla bir deneme görüşmesi yaptım.

Sonra ses ve uygulama

1. Ses kablosunu 5 (uç), 22 (halka), 21 (gövde) numaralı pinlere, fişini de kartın kulaklık çıkışına bağladım. Radyoda Blue&Me'yi seçince telefondaki müzik çalmaya başlıyor; bunun için müzik uygulamasının yakın zamanda kullanılmış olması gerekiyor. Radyo da parça bilgisini gösteriyor. Ses düzeyini ayarladım ve motor çalışırken uğultu olup olmadığını dinledim. Pi henüz powerbank ile beslendiğinden bu kontrolü kalıcı beslemeye geçince tekrarlamak gerekiyor.
2. Direksiyon: parça atlama, duraklatma, asistan, aramayı açma ve reddetme.

Sonra kontak (adım 15)

1. Kontak kapalı. Satır 26'daki kabloyu pin 32'ye taktım.
2. Pi'yi kontağı GPIO3'ten okuyacak şekilde ayarladım. Anahtar MAR'a çevrilip geri alınırken bu giriş MAR'da düşük, kapalıyken yüksek görünmeli.

En son, buck (adım 15)

1. Anahtarı çıkardım. F36'yı çektim.
2. Buck IN+ (kırmızı) pin 16'ya. Buck IN− (siyah) − şeridinin boş bir deliğine, şerit de pin 15'e kendi kablosuyla ulaşıyor (0.1 A kadar akım, kalıcı montajda buck'ın kendi şase kablosu oluyor).
3. Pi'yi kapattım (halt). LED'i sönünce Pi'nin PWR kablosunu powerbank'ten çıkarıp buck'ın USB soketine taktım.
4. F36'yı geri taktım: Pi araçtan açıldı. Pi üzerinde besleme gerilimini ölçmek gerekiyor, çünkü Zero W'de düşük gerilim algılayıcı yok.
5. Motoru çalıştırdım: Pi'nin çalışmaya devam etmesi gerekiyordu. Benimki, dönüştürücüyü değiştirene kadar yeniden başladı. Diyot, kondansatör ve test sonuçları adım 15'te.
6. Bırakırken iki seçenek var: ya tx.sh on ile araçtan beslenerek orada kalıyor ya da benimle eve geliyor. Eve gelecekse önce kapatıyorum (halt), sonra herhangi bir şeyi sökmeden önce F36'yı çekiyorum.

Radyo tuşları ve ekran

Kartın Speaker seviyesini FM'in sesine kulakla eşitledim. −20 dB'de müzik çok kısıktı. Sonunda kartın en yüksek seviyesi olan 0 dB'yi kullanıp alsactl store ile kaydettim. Ardından motor çalışırken dinledim. Uğultu duymadığım için toprak döngüsü izolatörü kullanmadım. Bu ilk kontrolde Pi powerbank ile çalışıyordu. Ünite aracın beslemesindeyken ve motor çalışırken de uğultu yok.

Bazı tuşları radyo kendisi yönetiyor. Görüşme dışında sessize alma durumunu CAN üzerinden bildiriyor; Pi de ses yeniden açılana kadar telefonu duraklatıyor. Radyonun ok tuşlarını da bu mesajlardan okudum. Sol ve sağ parça değiştiriyor, yukarı ve aşağı Bluetooth ses düzeyini ayarlıyor.

Parça bilgisini göndermek için Doblò modülünün mesaj biçimini ve 6 bitlik karakter kümesini kullandım; bunlar fiatcan'da çözülmüş. Giulietta'nın radyosu da aynı mesajı kabul ediyor. Üst satır bir metin alanının ilk on iki karakterini gösterdiğinden, “sanatçı - parça” metnini çeyrek saniyede bir kaydırıyorum. Alt satırda başka bir alan var; oraya M:SS biçiminde süre gönderiyorum. Karakter kümesindeki dört kod bu radyoda görünmüyor, parantezler de yok. Bu yüzden parça adındaki parantezleri * ile değiştiriyorum.

Adım 15 — Kalıcı montaj

Adım 14'te sesin çalıştığını doğruladıktan sonra kalıcı beslemeye geçtim. Pi, F36 sigortası üzerinden aracın sürekli 12 V hattından besleniyor. Park sırasında 72 saate kadar bekleme modunda açık kalıyor. Araç uyanınca PROXI sorgusuna hemen yanıt verebiliyor. Süre dolunca kendini kapatıyor (halt). Ek parçaları, ihtiyaçlarını testle gördükçe ekledim.

Pi park hâlinde neden açık kalır

Araç PROXI'yi uyandıktan yaklaşık bir saniye sonra, yani kilidi açıldığında ve anahtar daha çevrilmeden soruyor. Birkaç saniye içinde üç kez soruyor. O anda açılmak zorunda kalan bir Pi çok geç kalıyor: 2026-09-27'deki soğuk açılışta firmware 3.8 s kadar, çekirdek 5.6 s sürdü, uygulama ise güç verildikten 53 s kadar sonra veri yolundaydı.

Zaten çalışan bir Pi ise hemen cevap veriyor: aracımın trafiğini tezgâhta yeniden oynattığımda (adım 11) 3.3 ms, ZB kaydındaki gözetimli betikte 8 ms. Şimdiye kadarki bütün testlerde aracım uyandığında Pi çalışıyordu, o yüzden PROXI hep cevaplandı ve kilometre sayacı hiç yanıp sönmedi. Pi ancak araç uyandıktan sonra açılırsa ne olacağını, yani bekleme süresinden uzun bir parktan sonraki durumu test etmedim.

Bekleme modunda ölçtüğüm tüketim

Tezgâhta, Pi'nin 5 V girişinde bir USB güç ölçerle ölçtüm (experiments/standby/). Bekleme modu Bluetooth'u ve Wi-Fi'yi kapatıyor, işlemciyi en düşük hıza alıyor, LED'i de söndürüyor. CAN arayüzü ise aracın uyandığını fark edebilmek için tx.sh'in ayarladığı modda açık kalıyor (araçta bu gönderme modu, böylece PROXI anında cevaplanıyor).

Akü hesabında 12.4 V ve %80 verimli bir buck dönüştürücü varsaydım. Akünün gerçek kapasitesi etiketten kontrol edilmeli. Pi kapalıyken de açık durumun yaklaşık üçte biri kadar akım çekiyor. Üç haftalık parkta tüketim 4.7 + 11 Ah, yani yaklaşık %22 oluyor. Daha uzun süre kullanmayacaksam F36'yı çekerek beslemeyi kesiyorum.

Pi kapalıyken Blue&Me çalışmıyor. Radyo kaynağı kullanılamıyor, PROXI sorgusu da yanıtsız kalıyor. F36'yı çıkarıp takınca Pi yeniden başlıyor ve yaklaşık bir dakikada hazır oluyor. Uzun park sık yaşanıyorsa aşağıdaki kontakla uyandırma devresi eklenebilir; bu durumda kontağı açmak yeterli.

Beklemeden uyanma. blueandme-standby, kontak kapalıyken CAN hattı bir dakika sessiz kalınca bekleme moduna geçiyor. Araç kilidi açıldığında gelen CAN mesajıyla veya bağlanmışsa kontak hattıyla uyanıyor. Tezgâhta bir mesaj gönderdiğimde müzik 3.3 s, görüşmeler 3.7 s sonra hazırdı. Soğuk açılışta bu süreler 33.5 ve 34.2 s. Servis ancak araç trafiği gördükten sonra devreye giriyor; CAN hattı sessiz kalan tezgâh kurulumunda beklemeye geçmiyor.

Montaj

Kök dosya sistemini henüz salt okunur yapmadım. Kart şimdiye kadar elektrik kesintilerinden sağ çıktı ama bu, zarar görmeyeceğini kanıtlamıyor.

Kontakla uyandırma

İsteğe bağlı: 72 saatten uzun bir parktan sonra kapanmış bir Pi'yi kontağı açarak yeniden başlatmayı sağlıyor. O olmadan F36 çekilip geri takılıyor. Setten üç parça, mikrofon devresinin breadboard'unda, satır 20–27'de duruyor ve aynı − şeridini kullanıyor. Anahtar MAR'dayken transistör Pi pin 5'i (GPIO3) şaseye çekiyor, kapalı bir Pi de bununla açılıyor.

Tezgâhta test ettim, 2026-09-27. Kontağın yerine satır 26'ya Pi'nin kendi 5 V'unu (pin 2) verdiğimde GPIO3 0 oldu, vermediğimde 1. Kapalı bir Pi, kabloyu taktığım anda açıldı (14:38:48'de kapandı, 14:39:56'da ağa geri döndü). O geçici kabloyu sonra çıkardım, yoksa Pi her kapandığında yeniden başlar. Araçta gereken tek şey pin 32 kablosu ve iki satırlık yapılandırma (ignition_gpio: 3, ignition_active_low: true).

12 V'tan 5 V'a

Dönüştürücüyü breadboard'a bağlamadım; kendi lehim pedleri ve USB soketi var. Böylece 12 V beslemeyi hem breadboard'dan hem de Pi'nin pinlerinden uzak tuttum.

Lehimli, breadboard'suz

Kalıcı montajda mikrofon devresi lehimleniyor ve her bağlantı makaronla kaplanıyor, çünkü breadboard araçta sarsıntıyla gevşiyor. Kontakla uyandırma ise bir sonraki bölümdeki delikli pertinaksa gidiyor. Değerler aracımda bıraktığım gibi (2026-09-27): 2 kΩ'un yanına bir 1 kΩ koyunca mikrofon 2.37 V'ta durdu (yalnız 2 kΩ ile 2.16 V) ve yüksek ıslıklar dahil, tam kazançta temiz kayıt verdi.

1. Kabloları boyuna göre kestim. Lehimlemeden önce A, B ya da G'de biten her kabloya, bir de birleştireceğim her parçanın üzerine birer parça makaron geçirdim.
2. 2 kΩ ile bir 1 kΩ yan yana, bacakları iki uçta birbirine bükülmüş (yaklaşık 670 Ω); bir uç Pi pin 2 kablosuna.
3. A: çiftin diğer ucu, kondansatörün + bacağı ve araç pin 8 kablosu, bükülüp lehimlenmiş. Kondansatörün − bacağı 10 kΩ'un bir ucuna.
4. B: 10 kΩ'un diğer ucu, ikinci 1 kΩ ve mikrofon fişinin uç kablosu.
5. G: o 1 kΩ'un diğer ucu, araç pinleri 24 ve 15, mikrofon fişinin gövdesi ve Pi şase kablosu.
6. Her makaronu kendi bağlantısının ya da parçasının üzerine kaydırıp büzdüm (sıcak hava tabancasıyla ya da alevin içinde değil, altında tutulan bir çakmakla).
7. Araçtan önce multimetre Ω'da: Pi pin 2 kablosundan araç pin 8 kablosuna yaklaşık 670 Ω; mikrofon ucundan şaseye yaklaşık 1 k; araç pin 8'den şaseye açık devre.

Kontakla uyandırma ve marş tamponu tek bir delikli pertinaksta

Aracın 12 V'una dokunan iki devre de setteki delikli pertinaksın tek bir parçasında duruyor (kaplamalı delikler, hiçbiri birbirine bağlı değil): 10 sütun × 24 satır, yani 3 × 7 cm'lik pertinaksın boyutu (başka bir pertinaksta delikleri saymak gerekir). Kontakla uyandırma A–G satırlarında. H satırı boş kalıyor. Marş tamponu I–X satırlarında, çoğunu da yatık duran kondansatör kaplıyor. Parçalar üste geliyor, bağlantılar altta, bükülmüş bacaklar ve lehim köprüleriyle yapılıyor. Kondansatör yatıkken pertinaksın yüksekliği 21 mm kadar.

Marş tamponu ve dönüştürücü sorunu (2026-10-01). Aracıma takılı Pi, eklediğim 2200 µF'lık kondansatöre rağmen marş sırasında yeniden başlıyordu. 6–32 V diye satılan özgün dönüştürücü, Pi bağlı değilken ve kaynak sabit gerilim modundayken bile 10 V'luk tezgâh kaynağında 0 V veriyordu. Çıkış ancak 11 V'a gelince geri döndü, 12 V kaynakta multimetre 5.09 V çıkış ölçtü. Dönüştürücüyü değiştirince yeniden başlamalar bitti. Yenisi, yani TECNOIOT 6–24 V'tan 5 V'a USB düşürücü modül, tezgâh kaynağını 5 V'a kadar indirdiğimde bile Pi'yi çalışır tuttu. O girişte Pi'nin kendi hat gerilimini kaydetmedim. Bu arada buck IN− ucunun bağlı olmadığı da ortaya çıktı, ölçümlerden önce bu bağlantıyı düzelttim. Pin 15'e giden kendi dönüş kablosu olmalı. Pin 16 buck'a bir diyot üzerinden gidiyor, takılı 2200 µF'lık kondansatör de diyottan sonra IN+/IN− arasında duruyor. En az 35 V'luk bir kondansatör gerekiyor, diyotun çizgisi de kondansatöre bakıyor. Bu çözüm kapasiteyi artırmayı gerektirmedi. Aracımın marş sırasındaki dalga biçimini hâlâ ölçmedim. Tampon süresi hesabı, etiketteki 6 V giriş sınırına göre değil, ölçülen kesilme gerilimine göre yapılmalı.

1. Önce transistör: E ve C'yi dışa doğru büktüm ki bacaklar B3, B5, B7'ye otursun, düz yüzü de C satırına baksın. Altta lehimledim ve üç lehim noktasını birbirinden ayrı tuttum.
2. İki direnç ve 1N4007 pertinaksa yatık duruyor, çizgi F5'te. Marş diyotu J10–J6'da, çizgisi J6'da. Lehimledim, ama yollar bitene kadar bacakları uzun bıraktım.
3. Kondansatörün iki bacağını, gövdeden yaklaşık 3 mm uzakta 90° büktüm. + bacağını L6'ya, − bacağını L3'e geçirip gövdeyi X satırına doğru yatırdım ve lehimledim. Gövdeyi yapıştırıcıyla sabitledim; iki boş delikten geçirilen kablo bağı da kullanılabilir.
4. Alttaki yollar: her uzun bacağı kendi yolu boyunca yatırıp sonraki deliklere lehimledim. Kalanını lehimle ya da yalıtımsız bir tel artığıyla köprüledim. Kontak: B3–B1–G1, B5–F5, B7–B9, E9–G9. Marş: I10–J10, J6–K6–L6–L10, K1–L1–L3. H satırı ve geri kalan her şey ayrı kalıyor.
5. Yedi kablo üstten girer, altta lehimlenir.
6. Multimetre Ω'da, hiçbir şey bağlı değilken: C ile E arası iki yönde de açık devre okumalı. Pi pin 5 kablosu ile Pi şase kablosu arası da açık devre olmalı. Araç pin 32 kablosu ile B5 arası 100 k kadar okumalı. Marş tarafı: araç pin 16 kablosu ile buck IN− kablosu arası 0'a yakın okumamalı (kondansatör multimetreden şarj olduğu için değer yükselir). Buck IN+ ile buck IN− arası da aynı. Diyot konumunda I10'dan L10'a bir yönde 0.3–0.7 V kadar okunmalı, diğer yönde hiçbir şey okunmamalı. Sonra kablo lehimlerinin üzerine birer damla yapıştırıcı sürülüyor.
7. Araçta, F36 çıkarılmışken kabloları taktım, sonra F36'yı geri taktım. Sırada, anahtar MAR'a çevrilip geri alınırken GPIO3'ü okumak var (MAR'da 0, kapalıyken 1). Pi'nin marş boyunca çalışmaya devam ettiğini de görmek gerekiyor. Zero W'de düşük gerilim algılayıcı olmadığı için get_throttled=0x0 beslemenin kararlı olduğunu kanıtlamıyor. Yeniden başlarsa buck'ın girişi ve Pi'nin 5 V'u osiloskopla ölçülmeli.

• Uzun park testini henüz tamamlamadım. Önce bir gece, ardından dört gün park ederek aküyü kontrol etmek gerekiyor. Pi 72 saat sonunda kapanmalı; blueandme-standby kapanmayı kaydetmeli ve Wi-Fi yanıt vermemeli. F36'yı çıkarıp takınca veya uyandırma devresi varsa kontağı açınca Pi yeniden başlamalı. Günlük kullanımda çalışması, uzun parkta aküyü boşaltmayacağını göstermiyor.

Kutu ve konnektör montajı

Eski kutunun boyutları 150 × 175 × 40 mm; içinde dört M3 vida yuvası var. PP-TD40 plastiği Bluetooth sinyalini geçiriyor. Çerçeve ve montaj tabanını PETG veya ASA ile basmak gerekiyor; PLA park hâlindeki araçta yumuşayabilir. Modelde sığması yeterli değil: gerçek kablo ve fişlerle de denemek, kapağı kapatmadan önce hepsini sabitlemek gerekiyor.

USB adaptörünü kaldırmak için ses kartının kablosunu kısalttım ve Pi'nin altındaki test pedlerine lehimledim. PP1 5 V, PP6 şase, PP22 D+, PP23 D− bağlantısı. Dönüştürücünün 5 V çıkışını da header'ın 4 ve 6 numaralı pinlerine bağladım.

Araç konnektöründe, 2 × 16 delik kalacak ve yaklaşık 5 mm kenar payı olacak şekilde kesilmiş pertinaks üzerinde 32 kare header pini var. Pinler 0.64 mm kalınlığında, 2.54 mm aralıklı. Yalnızca gereken pinlere kablo bağlı. Konnektörü takmadan önce pin 1 ve 17 işaretlenmeli, fişteki "1" ve "17" yazılarıyla eşleştiği kontrol edilmeli.

USB pedlerindeki kablolar sabitlenmeli ve yalıtılmalı. Ses kartı device descriptor read/64, error -71 hatasıyla kaybolursa veri kabloları ve lehimleri kontrol edilmeli. Zero W’nin USB denetleyicisini unbind işlemiyle sıfırlamamak gerekiyor; denediğimde çekirdek çöktü ve güç kesilene kadar USB çalışmadı.

Ses çalarken Wi-Fi

Zero W'de Bluetooth ve Wi-Fi aynı radyo çipini kullanıyor. Pi telefonun hotspot'una bağlıyken aşağıdaki paket kayıplarını ölçtüm. Wi-Fi'yi kapatınca müzikteki kesilmeler durdu.

Bunu benim yerime yapması için küçük bir servis ekledim. Bluetooth ses akışlarını üç saniyede bir kontrol ediyor, müzik veya görüşme sırasında Wi-Fi'yi kapatıyor. Ses durduktan otuz saniye sonra yeniden açıyor. Yalnızca kendisi kapattıysa açtığı için bekleme modunun kapattığı Wi-Fi'ye karışmıyor.

Araçta Wi-Fi, müzik başladıktan iki saniye sonra kapanıyor. Pi'ye SSH ile bağlanmam gerektiğinde müziği duraklatıp yaklaşık 40 saniye bekliyorum.